De Europese aanbestedingsrichtlijnen garanderen dat elk bedrijf uit een EU-lidstaat mag deelnemen aan overheidsopdrachten in een andere lidstaat. In theorie is dat eenvoudig — in de praktijk zijn er platforms, talen en administratieve systemen die per land verschillen. De Benelux is een logische eerste stap voor grensoverschrijdend inschrijven: drie kleine buurlanden met gedeelde taalgebieden en vergelijkbare juridische tradities.
Het Europese kader
Richtlijn 2014/24/EU verbiedt discriminatie op basis van nationaliteit. Een aanbesteder mag geen voorwaarden stellen die buitenlandse inschrijvers uitsluiten of benadelen — niet bij selectie, niet bij gunning, niet bij uitvoering. Dit beginsel geldt in alle drie de Benelux-landen en is omgezet in nationale wetgeving.
TED: de centrale bron
Tenders Electronic Daily (TED) is het publicatieplatform van de EU voor overheidsopdrachten boven de Europese drempel. TED publiceert jaarlijks circa 800.000 aankondigingen, goed voor meer dan 815 miljard euro aan opdrachten. De aankondigingen zijn beschikbaar in alle 24 EU-talen.
Voor een Benelux-strategie is TED het vertrekpunt: alle opdrachten boven de drempel in België, Nederland en Luxemburg verschijnen hier automatisch.
Drie landen, drie platforms
Hoewel het juridische kader identiek is (dezelfde EU-richtlijnen), heeft elk land zijn eigen aanbestedingsplatform.
België: e-Procurement
Het Belgische e-Procurement-platform (beheerd door BOSA) omvat e-Notification (publicatie), e-Tendering (indiening) en het forum (vragen en antwoorden). Federale, regionale en lokale opdrachten verschijnen op dit platform. De publicatietaal is doorgaans Nederlands, Frans of Duits, afhankelijk van de aanbesteder.
Nederland: TenderNed
TenderNed is het verplichte publicatieplatform voor alle Nederlandse aanbesteders. Het platform biedt geavanceerde zoekfuncties op trefwoord, sector en regio. TenderNed is gecertificeerd als TED-toeleverancier: alle publicaties boven de drempel worden automatisch doorgestuurd naar TED. De publicatietaal is Nederlands.
Luxemburg: Portail des marchés publics
Het Luxemburgse Portail des marchés publics centraliseert alle aankondigingen van Luxemburgse aanbesteders. Het platform is toegankelijk via guichet.lu. De publicatietaal is overwegend Frans, soms Duits.
Het ESPD als Europees paspoort
Het Europees Uniform Aanbestedingsdocument (ESPD) — in het Frans DUME, in het Nederlands UEA — is het kerninstrument voor grensoverschrijdend inschrijven. Het is een eigen verklaring waarmee een inschrijver aantoont dat hij niet onder uitsluitingsgronden valt en aan de selectiecriteria voldoet.
Het ESPD vervangt de verplichting om bij elke inschrijving nationale attesten en certificaten voor te leggen. De documenten zelf worden pas opgevraagd bij de winnende inschrijver (of bij een shortlist). Dit bespaart buitenlandse inschrijvers aanzienlijke administratieve lasten.
eCertis: het vertaalwoordenboek
eCertis is een gratis online databank van de Europese Commissie die per lidstaat opsomt welke bewijsstukken overeenkomen met de Europese selectie- en uitsluitingscriteria. Concreet: als een Belgisch bestek een RSZ-attest vraagt, toont eCertis welk equivalent document een Nederlands of Luxemburgs bedrijf moet voorleggen.
eCertis is verplicht onder de richtlijn 2014/24/EU en wordt onderhouden door de nationale autoriteiten van elke lidstaat.
Erkenningen en kwalificaties
Erkenning als aannemer (werken)
In België is de erkenning als aannemer een wettelijke vereiste voor overheidsopdrachten voor werken boven bepaalde drempels. De erkenning is persoonlijk — een Nederlands of Luxemburgs bedrijf dat wil inschrijven op een Belgische opdracht voor werken moet ofwel zelf een Belgische erkenning aanvragen, ofwel aantonen dat het in zijn thuisland over een gelijkwaardige kwalificatie beschikt.
Nederland kent geen vergelijkbaar erkenningssysteem voor aannemers. De selectie verloopt daar via referenties, certificaten en financiële draagkracht.
Luxemburg heeft een systeem van agréments dat vergelijkbaar is met het Belgische model, maar met eigen categorieën en klassen.
Diploma-erkenning
Sinds 1 mei 2024 is er een Benelux-verdrag voor automatische wederzijdse erkenning van hogeronderwijsdiploma’s. Dit vervangt de eerdere procedure waarbij diploma’s moesten worden gevalideerd door nationale erkenningsinstanties (NARIC). Voor opdrachten waar specifieke diploma’s zijn vereist (bijvoorbeeld bij intellectuele diensten), vereenvoudigt dit de procedure aanzienlijk.
VCA-certificering
De VCA-certificering (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) is ontwikkeld door de Nederlandse en Belgische industrie en wordt in beide landen breed erkend. Voor bouw- en industriële opdrachten in België en Nederland is VCA vaak een selectie-eis.
Praktische drempels
Taal
De taal is het meest zichtbare obstakel. Een Belgisch bestek is doorgaans opgesteld in het Nederlands of Frans — een Nederlands bedrijf moet de juridische en technische terminologie beheersen. Omgekeerd zijn Nederlandse bestekken uitsluitend in het Nederlands, wat voor Franstalige Belgische bedrijven een drempel vormt.
De offerte moet in de taal van het bestek worden ingediend. Een vertaalslag is dus altijd nodig — inclusief technische bijlagen, referentiebrieven en certificaten.
Betalingstermijnen
De betalingstermijnen verschillen per land. België heeft sinds januari 2025 een enkele betalingstermijn van 30 dagen (na de hervorming door het KB van 12 augustus 2024). Nederland hanteert een wettelijke termijn van 30 dagen voor overheidsopdrachten. Luxemburg volgt de Europese richtlijn met eveneens 30 dagen.
In de praktijk zijn vertragingen in alle drie de landen een realiteit. Voor buitenlandse leveranciers met langere supply chains kan dit een extra financieel risico vormen.
Geschillenbeslechting
Geschillen over overheidsopdrachten vallen onder de nationale jurisdictie van het land waar de opdracht is geplaatst. In België is dat de Raad van State (schorsingsprocedure) of de burgerlijke rechtbank (schadevergoeding). In Nederland is het de civiele rechter of de bestuursrechter, afhankelijk van het type geschil. In Luxemburg is het de tribunal administratif.
Een buitenlandse inschrijver moet dus lokale juridische bijstand zoeken in het land waar hij wil optreden.
Gezamenlijke aanbestedingen
Artikel 39 van richtlijn 2014/24/EU staat toe dat aanbesteders uit verschillende lidstaten gezamenlijk opdrachten plaatsen. Dit vereist een overeenkomst tussen de betrokken aanbesteders over de verdeling van verantwoordelijkheden.
Een concreet Benelux-voorbeeld is BeNeLuxA: een samenwerkingsverband voor de gezamenlijke aankoop van geneesmiddelen voor zeldzame ziekten. Dit model toont aan dat grensoverschrijdende samenwerking in de Benelux werkt — al blijft het voorlopig beperkt tot specifieke sectoren.
Praktische tips voor grensoverschrijdend inschrijven
Controleer eCertis vóór inschrijving. Ga na welke nationale attesten en certificaten equivalent zijn aan de gevraagde bewijsstukken. Dit voorkomt verrassingen bij de verificatiefase.
Bouw een netwerk van lokale partners. Voor werken in het buitenland is samenwerking met een lokale partner (als combinatie of onderaannemer) vaak efficiënter dan alles zelf te doen. De lokale partner kent de markt, de taal en de administratieve gewoonten.
Plan de vertaling in. Budget structureel tijd en geld voor de vertaling van offertes, technische documenten en certificaten. Een slechte vertaling maakt een professionele indruk ongedaan.